act legal covers all major European business centres.
Warsaw | Amsterdam | Bratislava | Bucharest | Budapest | Frankfurt | Milan | Prague | Vienna
meet us at www.actlegal.com

x

Cykl alertów prawnych: Kodeks spółek handlowych

Prawo holdingowe – odpowiedzialność

Nowe regulacje holdingów w polskim prawie już od 13.10.22 r.


Prawo holdingowe – odpowiedzialność

Ustawa z dnia 9 lutego 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw („Ustawa Nowelizująca”) wprowadza do Kodeksu spółek handlowych instytucję prawną jaką jest „grupa spółek” oraz szereg związanych z nią nowych regulacji. O grupie spółek i zasadach jej funkcjonowania pisaliśmy szczegółowo w osobnym artykule opublikowanym w ramach niniejszego cyklu artykułów poświęconych nowelizacji Kodeksu spółek handlowych.

Nowe przepisy wprowadzają istotne modyfikacje w zakresie odpowiedzialności członków zarządu i innych organów (i to nie tylko w odniesieniu do grupy spółek), a także regulują kwestie odpowiedzialności spółki dominującej względem spółek zależnych, ich wspólników mniejszościowych oraz wierzycieli.

Odpowiedzialność członków organów spółek kapitałowych

Zgodnie z dotychczasowymi przepisami członkowie zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidatorzy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, chyba że nie ponoszą winy. Podobne unormowania Kodeks spółek handlowych przewiduje na gruncie przepisów dotyczących prostej spółki akcyjnej oraz spółki akcyjnej.

Ogólna zasada pozostaje niezmienna również po wejściu w życie Ustawy Nowelizującej – członkowie organów spółek kapitałowych mogą ponosić względem spółki odpowiedzialność za swoje działania i zaniechania, zgodnie z ogólnymi zasadami prawa cywilnego.

Ustawa Nowelizująca wprowadza w zakresie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej tak zwaną zasadę business judgement rule, która wyłącza odpowiedzialność cywilną członków organów spółek kapitałowych za szkodę wyrządzoną spółce, jeżeli postępując w sposób lojalny wobec spółki, działali oni w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego, w tym na podstawie informacji, analiz i opinii, które powinny być w danych okolicznościach uwzględnione przy dokonywaniu starannej oceny. Analogiczny przepis do tej pory obowiązywał w zakresie prostej spółki akcyjnej, co oznacza, że Ustawa Nowelizująca ujednolica zasady odpowiedzialności dla wszystkich spółek kapitałowych.

Warto dodać, że przepisy dotyczące działania w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego stanowią skodyfikowanie poglądów wyrażanych do tej pory w doktrynie i orzecznictwie.

Powyższa zmiana to nie jedyna modyfikacja odpowiedzialności członków zarządu i innych organów spółek kapitałowych. Kolejna z nich dotyczy wyżej wspomnianej instytucji grupy spółek. Nowy przepis art. 215 § 1 Kodeksu spółek handlowych stanowi, że członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidator spółki zależnej nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wykonaniem wiążącego polecenia, w tym na podstawie art. 293, art. 300125 i art. 483 Kodeksu spółek handlowych (czyli omówionych wyżej przepisów odnoszących się do ogólnych zasad odpowiedzialności członków organów odpowiednio w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, prostej spółce akcyjnej oraz spółce akcyjnej). Co więcej, wyłączenie odpowiedzialności stosuje się odpowiednio do członka zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej i likwidatora spółki dominującej działających w interesie grupy spółek.

Naturalną konsekwencją ograniczenia odpowiedzialności członków organów spółek zależnych uczestniczących w grupie spółek za szkodę wyrządzoną wykonaniem wiążącego polecenia jest przeniesienie ciężaru odpowiedzialności na członków organów zarządzających i nadzorczych spółek dominujących. Mowa tu w szczególności o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wykonaniem wiążącego polecenia przez spółkę zależną w sytuacji, gdy polecenie spółki dominującej pozostaje w sprzeczności nie tylko z partykularnym interesem spółki zależnej, ale również z interesem całej grupy spółek. W takiej sytuacji, pomimo faktu, że przepisy nie przewidują bezpośredniej odpowiedzialności członków organów spółek dominujących w stosunku do spółek zależnych, takie osoby mogą ponosić odpowiedzialność w stosunku do spółki dominującej na zasadach ogólnych, w tym z uwzględnieniem opisanej powyżej zasady business judgement rule.

Celem powyższych przepisów jest ochrona w szczególności zarządów spółek zależnych, którzy wykonując wiążące polecenie spółki dominującej działaliby ze szkodą dla zarządzanej przez siebie spółki. Podobnie, ochrona obejmuje również członków organów spółek dominujących działających nie w partykularnym interesie spółki dominującej, lecz w interesie grupy spółek.

Co istotne, powyższe ograniczenia dotyczące odpowiedzialności organów spółek zależnych nie znajdą zastosowania w przypadku organów spółek publicznych oraz spółek objętych nadzorem nad rynkiem finansowym w rozumieniu ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym – spółki takie mogą bowiem występować w grupie spółek jedynie w roli spółki dominującej.

Warto zaznaczyć, że przepis art. 215 Kodeksu spółek handlowych nie wyłącza odpowiedzialności administracyjnoprawnej członków organów (na co uwagę zwraca projektodawca w uzasadnieniu projektu Ustawy Nowelizującej), a także – jak się wydaje – odpowiedzialności karnej członków organów wykonujących wiążące polecenie.

Odpowiedzialność spółki dominującej względem spółki zależnej

Instytucja wiążących poleceń w swojej istocie przewiduje, że następstwem wykonania przez spółkę zależną wiążącego polecenia może być powstanie po jej strony szkody. Elementem formalnym wiążącego polecenia wydawanego przez spółkę dominującą powinien być m. in. opis spodziewanych korzyści lub szkody spółki zależnej, które będą następstwem wykonania wiążącego polecenia (o ile występują), a także przewidywany sposób i termin naprawienia spółce zależnej szkody poniesionej w wyniku wykonania wiążącego polecenia.

Ustawa Nowelizująca przewiduje, że spółka dominująca będzie odpowiadać wobec spółki zależnej uczestniczącej w grupie spółek za szkodę, która została wyrządzona wykonaniem wiążącego polecenia i która nie została naprawiona w terminie wskazanym w wiążącym poleceniu, chyba że nie ponosi winy. Odpowiedzialność spółki dominującej ustala się z uwzględnieniem obowiązku lojalności wobec spółki zależnej podczas wydawania i wykonania wiążącego polecenia.

Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej spółki dominującej względem spółki zależnej będzie zatem:

  1. wykonanie wiążącego polecenia przez spółkę zależną (przy czym oczywiście takie polecenie musi spełniać wszystkie przesłanki określone w Ustawie Nowelizującej);
  2. powstanie po stronie spółki zależnej szkody;
  3. adekwatny związek przyczynowy pomiędzy wykonaniem wiążącego polecenia a szkodą;
  4. brak naprawienia szkody przez spółkę dominującą w terminie określonym w treści wiążącego polecenia.

Przesłanką odpowiedzialności spółki dominującej jest także jej wina, niemniej jednak tutaj ustawodawca wprowadza domniemanie winy spółki dominującej (a więc to sama spółka dominująca musiałaby wykazać w ewentualnym procesie, że nie ponosi winy).

Dodatkowa przesłanka odpowiedzialności dotyczy jednoosobowych spółek zależnych. Za szkodę wyrządzoną jednoosobowej spółce zależnej spółka dominująca odpowiada bowiem tylko jeżeli wykonanie wiążącego polecenia doprowadziło do niewypłacalności spółki zależnej.

Ustawa Nowelizująca przewiduje w zakresie odpowiedzialności względem spółki zależnej tak zwaną instytucję actio pro socio, która sprowadza się do tego, że jeżeli spółka zależna nie wytoczy powództwa o naprawienie szkody wyrządzonej jej przez spółkę dominującą w terminie roku od dnia upływu terminu wskazanego w wiążącym poleceniu, każdy wspólnik albo akcjonariusz spółki zależnej może wytoczyć powództwo o naprawienie szkody wyrządzonej tej spółce.

Odpowiedzialność spółki dominującej względem wspólników mniejszościowych i wierzycieli spółki zależnej

Ustawodawca słusznie zauważył, że szkoda wynikająca z wykonania przez spółkę zależną wiążącego polecenia może mieć wpływ nie tylko na majątek samej spółki zależnej, ale także pośrednio na wspólników mniejszościowych spółki zależnej i jej wierzycieli. Skoro bowiem spółka zależna może potencjalnie ponieść szkodę na skutek wykonania wiążącego polecenia, to może to wpłynąć na wartość udziałów posiadanych przez wspólnika mniejszościowego spółki zależnej albo na zaspokojenie roszczeń jej wierzycieli.

Zgodnie z Ustawą Nowelizującą, spółka dominująca, która na dzień wydania wiążącego polecenia spółce zależnej uczestniczącej w grupie spółek dysponuje, bezpośrednio lub pośrednio, większością głosów umożliwiającą podjęcie uchwały o uczestnictwie w grupie spółek oraz o zmianie umowy albo statutu tej spółki zależnej, odpowiada wobec wspólnika albo akcjonariusza tej spółki za obniżenie wartości przysługującego mu udziału albo akcji, jeżeli obniżenie było następstwem wykonania przez spółkę zależną wiążącego polecenia.

Ustawodawca wprowadza domniemanie, zgodnie z którym spółka dominująca dysponuje większością głosów umożliwiającą podjęcie uchwały o uczestnictwie w grupie spółek oraz o zmianie umowy albo statutu spółki zależnej, jeżeli bezpośrednio lub pośrednio reprezentuje w spółce zależnej co najmniej 75% kapitału zakładowego.

Kluczowe z punktu widzenia wspólnika mniejszościowego spółki zależnej dochodzącego naprawienia szkody względem spółki dominującej będzie zatem wykazanie w jaki sposób wartość posiadanych przez niego udziałów uległa zmianie na skutek wykonania przez spółkę zależną wiążącego polecenia wydanego przez spółkę dominującą.

Jeśli chodzi o wierzycieli spółki zależnej, to będą mogli oni dochodzić odszkodowania od spółki dominującej w przypadku, w którym egzekucja przeciwko spółce zależnej uczestniczącej w grupie spółek okaże się bezskuteczna, chyba że spółka dominująca nie ponosi winy lub szkoda nie powstała w następstwie wykonania przez spółkę zależną wiążącego polecenia.

Warto zwrócić uwagę na rozłożenie ciężaru dowodu w zakresie dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej przez wierzyciela spółki zależnej. Wierzyciel musi udowodnić jedynie powstanie szkody (przy czym – co istotne – Ustawa Nowelizująca wprowadza domniemanie, że szkoda obejmuje wysokość niezaspokojonej wierzytelności wobec spółki zależnej) oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przez niego względem spółki zależnej. To spółka dominująca będzie mogła się zwolnić z odpowiedzialności, wykazując, że nie ponosi winy lub że pomiędzy szkodą a wykonaniem przez spółkę zależną wiążącego polecenia nie było adekwatnego związku przyczynowego.

Wprowadzone domniemania z pewnością ułatwią dochodzenie odszkodowania wierzycielom spółki zależnej, przenosząc istotną część ciężaru dowodu na spółkę dominującą.

Zakończenie

W ocenie autorów niniejszego artykułu, pozytywnie należy ocenić wprowadzenie do Kodeksu spółek handlowych zasady business judgement rule, jako wyznaczającej granice staranności członków organów spółek kapitałowych.

Praktyka rynkowa pokaże na ile instytucja grupy spółek okaże się atrakcyjna dla uczestników obrotu gospodarczego, a tym samym na ile określone w przepisach Ustawy Nowelizującej zasady odpowiedzialności spółki dominującej w grupie będą faktycznie stosowane w praktyce.

 


Jeśli potrzebowaliby Państwo pogłębić temat dotyczący zmian w kodeksie spółek handlowych, zachęcamy do kontaktu z naszymi ekspertami i autorami niniejszej publikacji:

 

 

 

 

Naruszenie terminu zwołania zgromadzenia obligatariuszy a nieważność uchwał

Czyli nieoczywisty proces sądowy


Kancelaria act BSWW legal & tax reprezentowała ostatnio obligatariuszy instytucjonalnych jako powodów w serii procesów o stwierdzenie nieważności, ewentualnie uchylenie uchwał zgromadzenia obligatariuszy.

Po ponad roku prowadzenia postępowania i kilku kolejnych pozwach, sprawy zakończyły się polubownie, gdy jedna z nich była już na etapie skargi kasacyjnej.

Podczas prowadzenia procesów spotkaliśmy się z kilkoma ciekawymi zagadnieniami prawnymi, z których część z pewnością mogłyby stanowić przedmiot rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego.

Powodami byli obligatariusze tzw. mniejszościowi, podczas gdy  większościowy pakiet obligacji objęty był przez podmioty będące jednocześnie akcjonariuszami emitenta. W naszej więc opinii wyraźny był konflikt interesów pomiędzy obligatariuszami mniejszościowymi i większościowymi. Ci ostatni mając całkowity wpływ na wynik głosowania na zgromadzeniach obligatariuszy przegłosowywali kolejne uchwały odraczające wielokrotnie termin wykupu obligacji oraz terminy przewidziane w licznych kowenantach bez żadnego wynagrodzenia przewidzianego dla obligatariuszy.

W ocenie obligatariuszy mniejszościowych było to działanie, przez które obligatariusze większościowi realizowali własne interesy, zewnętrzne względem wspólnych interesów obligatariuszy.

Powyższe w ocenie powodów wypełniało przesłanki art. 70 ust 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (dalej jako „ObligU”), zgodnie z którym uchwała zgromadzenia obligatariuszy, która rażąco narusza interesy obligatariuszy lub jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, może być zaskarżona w drodze wytoczonego przeciwko emitentowi powództwa o uchylenie uchwały.

W przedmiotowym stanie faktycznym istotne było, że emitent z dużą dozą prawdopodobieństwa zagrożony był niewypłacalnością, a odraczanie terminów wykupu obligacji było wielokrotne. Z drugiej strony pozwany wskazywał, że przesuwanie terminów służyć ma restrukturyzacji emitenta, zapobieżeniu utracie przez niego płynności finansowej oraz umożliwieniu mu jak najbardziej korzystnej sprzedaży aktywów, co w dalszej perspektywie w zasadzie przysłuży się obligatariuszom. Wykazanie przesłanki rażącego naruszenia interesów obligatariuszy lub odpowiednio braku materializacji tej przesłanki stanowiło dla obydwu stron procesu duże wyzwanie dowodowe.

Żądaniem głównym pozwów było jednak stwierdzenie nieważności uchwał na podstawie art. 71 ust. 1 ObligU. Oparte było ono na błędzie proceduralnym przy zwoływaniu zgromadzenia obligatariuszy. Art. 51 ObligU wymaga, aby zgromadzenie obligatariuszy zwołane było przez ogłoszenie dokonane co najmniej na 21 dni przed terminem zgromadzenia. Powyższe należy rozumieć tak, że termin na zwołanie zgromadzenia zostaje zachowany, jeżeli kończy się najpóźniej z upływem dnia poprzedzającego wskazany w ogłoszeniu dzień odbycia zgromadzenia. Przykładowo, jeżeli ogłoszenie o zgromadzeniu obligatariuszy zamieszczamy w czwartek 1 września, to zgromadzenie może odbyć się najwcześniej dopiero w piątek 22 września (a nie w czwartek 21 września). Na pierwszy rzut oka może wydawać się to kontrowersyjne, ale należy zauważyć, że w przeciwnym razie obligatariusze nie mieliby pełnych 21 dni na zapoznanie się z porządkiem obrad i przygotowanie do zgromadzenia. W przedmiotowej sprawie ogłoszenie zostało opublikowane o dzień za późno. Fakt, iż wystąpił błąd proceduralny potwierdziły sądy obydwu instancji.

Kwestią budzącą wątpliwości było natomiast czy powyższe naruszenie ustawy wystarczy, aby stwierdzić nieważność uchwał podjętych na zgromadzeniu. Sądy wskazywały na konieczność zaistnienia tzw. kwalifikowanej sprzeczności z ustawą, rozumianej jako sprzeczność, której wyeliminowanie doprowadziłoby lub mogłoby doprowadzić do podjęcia uchwały innej treści – pomimo, iż taki wymóg nie wynika wprost z art. 71 ObligU. Sugerowały zatem odejście od literalnej wykładni przepisu i dodanie do niego nowej przesłanki, tj. wpływu naruszenia prawa na treść uchwały. Jest to pogląd zaczerpnięty z orzecznictwa dotyczącego zaskarżania uchwał zgromadzeń wspólników i walnych zgromadzeń w spółkach kapitałowych. Brak jest bowiem orzeczeń Sądu Najwyższego w powyższym zakresie odnoszących się bezpośrednio do zgromadzeń obligatariuszy.

Tymczasem zgodnie z poglądami doktryny w odniesieniu do zgromadzeń obligatariuszy można jedynie ostrożnie posiłkować się orzecznictwem dotyczącym walnych zgromadzeń i zgromadzeń wspólników spółek kapitałowych. W naszej ocenie niebezpieczne jest stosowanie w tym przypadku  orzecznictwa dotyczącego spółek wprost, a już w szczególności tam, gdzie miałoby dojść do odejścia od wykładni literalnej przepisu.

Zgromadzenie obligatariuszy to organ innego rodzaju niż zgromadzenie wspólników czy walne zgromadzenie akcjonariuszy. Obligatariusze nie są właścicielami emitenta, lecz jego wierzycielami. Obligacje stanowią szczególny instrument finansowy i różnią się znacznie od udziałów i akcji w spółkach. Związanych jest z nimi bardzo mało uprawnień, które można by określić mianem korporacyjnych, szczególnie w porównaniu do spółki z o.o., do której odnosi się duża część orzecznictwa. Wobec powyższego naruszenia istniejących uprawnień obligatariuszy są bardziej dotkliwe. Podczas procesów wykazaliśmy szereg różnic pomiędzy organami właścicielskimi spółek kapitałowych a zgromadzeniem obligatariuszy.

Skoro zgodnie z literalną treścią art. 71 ust. 1 ObligU nieważna jest każda uchwała sprzeczna z ustawą i nie ma dodatkowych warunków dotyczących skutków naruszeń dla treści uchwały, to w naszej ocenie nie należy takich dodatkowych warunków stawiać. Przyjęcie innej interpretacji ww. przepisu,  zachęcałaby wręcz do nieprzestrzegania prawa i łamania uzasadnionych praw obligatariuszy, w szczególności mniejszościowych, przy zwoływaniu i przeprowadzaniu  zgromadzeń, gdyż nie byłoby właściwej sankcji dla uchybień proceduralnych.

Niezależnie od powyższego w trakcie procesu wskazywaliśmy dodatkowo, iż naruszenie obowiązków informacyjnych związanych ze zwołaniem zgromadzenia obligatariuszy zaliczyć należy do tego rodzaju uchybień, które zawsze tj. w okolicznościach każdego konkretnego przypadku, są doniosłe z punktu widzenia treści podjętej uchwały, tzn. mogły mieć istotny wpływ na jej treść.

W prowadzonej przez nas sprawie, z uwagi na polubowne jej zakończenie, nie doszło w końcu do rozpoznania skargi kasacyjnej. Niemniej powyższa materia w naszej ocenie mogłaby stanowić przedmiot rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, które pomogłoby wyznaczyć właściwy kierunek interpretacyjny.


Jeśli mieliby Państwo dodatkowe pytania, zachęcamy do kontaktu z naszymi ekspertami i autorami tekstu:

 

Piotr Smołuch

Adwokat / Partner zarządzający

+48 662 108 222

piotr.smoluch@actlegal-bsww.com

Barbara Szczepkowska

Radca prawny / Wspólnik / Doradca restrukturyzacyjny

+48 602 260 127

barbara.szczepkowska@actlegal-bsww.com

 

Marta Podskarbi

Adwokat / Starszy prawnik

+48 604 506 607

marta.podskarbi@actlegal-bsww.com

Nowy obowiązek zawiadomienia KNF o zamiarze przeprowadzenia oferty publicznej

Jak mają się do tego programy motywacyjne i czy można skorzystać z innego wyłączenia prospektowego?


Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom („Ustawa”), wprowadziła szereg zmian w przepisach regulujących rynek kapitałowy, w tym w zakresie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych („Ustawa o ofercie”).

W szczególności, w zakresie zmian, które weszły w życie 29 lipca 2022 r., zostały nałożone nowe obowiązki informacyjne na podmioty chcące przeprowadzić ofertę publiczną, w przedmiocie zawiadamiania Komisji Nadzoru Finansowego („KNF”) o zamiarze przeprowadzenia oferty publicznej na podstawie dokumentu ofertowego lub memorandum informacyjnego.

Obowiązek poinformowania KNF

Ustawa wprowadziła obowiązek zawiadomienia Komisji o zamiarze przeprowadzenia oferty publicznej nie później niż na 7 dni roboczych przed dniem udostępnienia dokumentu ofertowego, tj. wymóg poinformowania Komisji przez emitenta lub oferującego o zamiarze przeprowadzenia oferty publicznej, w wyniku której zakładane wpływy brutto wyniosą powyżej 100 tys. euro, ale poniżej 1 mln euro (art. 37a Ustawy o ofercie) albo memorandum informacyjnego, tj. wymóg poinformowania Komisji przez emitenta lub oferującego, na 7 dni roboczych przed dniem udostępnieniem memorandum informacyjnego, o zamiarze przeprowadzenia oferty publicznej, w wyniku której zakładane wpływy brutto wyniosą powyżej 1 mln euro, ale poniżej 2,5 mln euro, a już od 10 listopada 2023 roku poniżej podwyższonego progu 5 mln euro (art. 37b Ustawy o ofercie).

Komisja będzie zatem posiadać aktualne informacje o ofertach publicznych prowadzonych w oparciu o dokumenty i memoranda informacyjne.

W przypadku niedopełnienia powyższych obowiązków KNF może, na podstawie art. 96 ust. 1 podpunkt 1a), wydać decyzję o wykluczeniu papierów wartościowych z obrotu na rynku regulowanym lub alternatywnego systemu obrotu, jak i nałożyć karę pieniężną do wysokości 1 000 000 zł. Komisja posiada uprawnienie do zastosowania obu sankcji łącznie.

 Programy motywacyjne

Przedmiotowy obowiązek, będzie miał również znaczenie przy ofertach korzystających ze zwolnień prospektowych. Tytułem przykładu, jednym z wyłączeń, umożliwiających brak konieczności przygotowania prospektu, są pracownicze programy motywacyjne określone w art. 1 ust. 4 lit i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2017/1129 („Rozporządzenie”), w zakresie których wymagane jest przygotowanie memorandum informacyjnego.

W związku z odpowiednim stosowaniem przepisów o memorandum informacyjnym do programów motywacyjnych (art. 39 w zw. z art. 37b ust. 2-6 Ustawy o ofercie), pracodawcy lub przedsiębiorstwa powiązane, które oferują lub przydzielają swoim obecnym lub byłym dyrektorom czy pracownikom papiery wartościowe, muszą mieć na uwadze, aby wypełnić nowy obowiązek informacyjny do zawiadomienia Komisji o zamiarze przeprowadzenia oferty na 7 dni przed publikacją memorandum.

Jednakże warto zastanowić się, czy w ogóle podlegają obowiązkowi sporządzenia memorandum informacyjnego i czy jest możliwość skorzystania z innego wyłączenia prospektowego.

W tym miejscu należy wskazać, iż nie każde przeprowadzenie programu motywacyjnego wymaga skorzystania z wyłączenia z art. 1 ust. 4 pkt i) Rozporządzenia, który pociąga za sobą obowiązek sporządzenia memorandum informacyjnego (art. 39 Ustawy o ofercie).

Korzystniejszym wyłączeniem może być natomiast art. 1 ust. 4 pkt b) Rozporządzenia, w przypadku gdy oferta skierowana będzie maksymalnie do 149 osób w okresie poprzednich 12 miesięcy.

W niniejszej sytuacji dochodzi do zwolnienia z obowiązku sporządzenia memorandum informacyjnego jak i innych dokumentów, co do których przepisy wymagają przedstawienia Komisji. W tym wypadku odchodzi również obowiązek zawiadamiania KNF o zamiarze przeprowadzenia oferty na 7 dni przed udostępnieniem dokumentu, będący przedmiotem niniejszego artykułu.


Jeśli potrzebowaliby Państwo pogłębić temat związany z przeprowadzeniem oferty publicznej, zachęcamy do kontaktu z naszymi ekspertami i autorami niniejszej publikacji:

Piotr Wojnar

Adwokat / Partner Zarządzający

+48 602 660 610

piotr.wojnar@actlegal-bsww.com

Łukasz Świątek

Adwokat / Starszy prawnik

+48 504 763 762

lukasz.swiatek@actlegal-bsww.com  

Katarzyna Krzykwa

Adwokat / Starszy prawnik

+48 508 647 832

katarzyna.krzykwa@actlegal-bsww.com

Nowe rozporządzenie wykonawcze dot. list insiderów, weszło w życie 3 sierpnia 2022 r.

Co zmiana oznacza dla emitentów?

 


3 sierpnia 2022 roku weszło w życie Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/1210 z dnia 13 lipca 2022 r. ustanawiające wykonawcze standardy techniczne do celów stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014, w odniesieniu do formatu list osób mających dostęp do informacji poufnych i ich aktualizacji[1].

Rekomendujemy emitentom weryfikację posiadanych przez nich list osób mających dostęp do informacji poufnych oraz związanych z nimi procedur pod kątem ich zgodności z Rozporządzeniem wykonawczym.

Podstawa obowiązku

Obowiązek sporządzania i aktualizacji listy osób mających dostęp do informacji poufnych został przewidziany w art. 18 Rozporządzenia MAR[2], zgodnie z którym emitenci i wszelkie osoby działające w ich imieniu lub na ich rzecz (i) sporządzają listę wszystkich osób mających dostęp do informacji poufnych, które pracują dla nich na podstawie umowy o pracę lub wykonują, na innej podstawie, zadania, w ramach których mają dostęp do informacji poufnych, takich jak doradcy, księgowi lub agencje ratingowe, (ii) niezwłocznie aktualizują listę osób mających dostęp do informacji poufnych oraz (iii) przedstawiają listę osób mających dostęp do informacji poufnych właściwemu organowi na jego żądanie w możliwie najkrótszym terminie.

MAR Light

Wydanie Rozporządzenia wykonawczego nie jest pierwszą zmianą związaną z Rozporządzeniem MAR. Już pod koniec 2019 r. została opublikowana nowelizacja Rozporządzenia MAR, która jest stosowana od 1 stycznia 2021 roku (tzw. „MAR Light[3]).

MAR Light wprowadził kilka istotnych zmian w Rozporządzeniu MAR, w tym w szczególności mniej rygorystyczne wymogi dla emitentów, których instrumenty finansowe dopuszczono do obrotu na rynku rozwoju MŚP poprzez ograniczenie zakresu list insiderów jedynie do tych osób, które w związku z charakterem pełnionej przez nie funkcji lub stanowiska zajmowanego u emitenta mają regularny dostęp do informacji poufnych czy też zmianę terminu publikacji przez emitenta notyfikacji otrzymanych w trybie art. 19 Rozporządzenia MAR.

Cel regulacji

Ratio legis zmian wprowadzanych Rozporządzeniem wykonawczym jest ułatwienie jednolitego stosowania obowiązku sporządzania i aktualizacji list osób mających dostęp do informacji poufnych ustanowionego w Rozporządzeniu MAR. Ponadto, wskazana regulacja ma również zapewnić, by właściwe organy (w przypadku Polski – Komisja Nadzoru Finansowego) otrzymywały informacje niezbędne do wykonywania zadań polegających na ochronie integralności rynków finansowych oraz badaniu możliwych nadużyć na rynku.

Zastąpienie starego rozporządzenia wykonawczego

W związku z wejściem w życie Rozporządzenia wykonawczego utraciło moc Rozporządzenie 2016/347[4].

Konkretność informacji poufnych

W związku z tym, że w obrębie jednego podmiotu może istnieć jednocześnie wiele różnych informacji poufnych, listy osób mających dostęp do informacji poufnych powinny dokładnie określać konkretne informacje poufne, do których dostęp mają osoby pracujące dla danego podmiotu. Dlatego też listy osób mających dostęp do informacji poufnych powinny określać, co stanowi konkretną informację poufną (która może obejmować informacje dotyczące np. transakcji, projektu, zdarzenia, w tym zdarzenia korporacyjnego lub finansowego, publikacji sprawozdania finansowego lub informacji o korekcie zysku). W tym celu listy osób mających dostęp do informacji poufnych powinny być podzielone na sekcje, z oddzielnymi sekcjami dla każdej konkretnej informacji poufnej. W każdej sekcji należy wymienić wszystkie osoby, które mają dostęp do danej konkretnej informacji poufnej.

Numery telefonów

Listy osób mających dostęp do informacji poufnych powinny również zawierać dane, które mogą pomóc właściwym organom w czynnościach wyjaśniających oraz w szybkim analizowaniu praktyk handlowych osób mających dostęp do informacji poufnych, w ustaleniu powiązań między osobami mającymi dostęp do informacji poufnych a osobami uczestniczącymi w podejrzanych praktykach handlowych oraz w identyfikacji kontaktów między nimi w krytycznych momentach. Dlatego tak ważne jest umieszczanie numerów telefonów na listach insiderów, gdyż pozwalają one właściwemu organowi na szybkie podjęcie działań oraz, jeżeli to konieczne, zwrócenie się o udostępnienie rejestrów przesyłu danych.

Forma elektroniczna a dowolna forma

Listę osób mających dostęp do informacji poufnych, o której mowa w art. 18 ust. 1 Rozporządzenia MAR, należy sporządzić w formie elektronicznej. Niewątpliwie ułatwi to aktualizowanie jej. Co ważne, forma elektroniczna powinna zapewniać zachowanie poufności informacji.

Rozporządzenie wykonawcze przewiduje szereg wymogów wobec elektronicznych list insiderów, które powinny gwarantować, że:

  • dostęp do list osób mających dostęp do informacji poufnych jest ograniczony do wyraźnie określonych osób, które potrzebują tego dostępu ze względu na charakter pełnionej przez nie funkcji lub zajmowanego przez nie stanowiska;
  • zamieszczone informacje są dokładne;
  • dostępne są poprzednie wersje listy osób mających dostęp do informacji poufnych.

Wymóg sporządzania elektronicznych list insiderów nie ma zastosowania do emitentów na rynkach rozwoju MŚP, którzy sporządzają listy osób mających dostęp do informacji poufnych na podstawie art. 18 ust. 6 Rozporządzenia MAR. Te podmioty mogą  sporządzić listy insiderów w dowolnej formie. Jest tylko kilka warunków koniecznych do spełnienia – taka lista powinna zapewniać zachowanie kompletności, integralności i poufności informacji w niej zawartych w każdym momencie podczas przekazywania jej właściwemu organowi.

Wzory list insiderów

Listy osób mających dostęp do informacji poufnych, o których mowa w art. 18 ust. 1 Rozporządzenia MAR, muszą zawierać odrębne sekcje dla poszczególnych informacji poufnych. Należy je sporządzać przy użyciu formatu określonego we wzorze nr 1 w załączniku I do Rozporządzenia wykonawczego.

Dodatkowo, należy sporządzać listę osób mających stały dostęp do informacji poufnych. Taką listę sporządza się przy użyciu formatu określonego we wzorze nr 2 w załączniku I do Rozporządzenia wykonawczego.

Jeżeli zachodzą przesłanki do sporządzenia listy osób mających dostęp do informacji poufnych, o której mowa w art. 18 ust. 6 akapit pierwszy lub drugi Rozporządzenia MAR, to Rozporządzenie wykonawcze także przewiduje dla niej właściwy wzór określony odpowiednio w załączniku II lub III do Rozporządzenia wykonawczego.

Zgodność z RODO

Lista osób mających dostęp do informacji poufnych powinna zawierać dane osobowe niezbędne do zidentyfikowania osób mających dostęp do informacji poufnych. Przy przetwarzaniu danych osobowych należy pamiętać o konieczności zapewnienia jego zgodności z RODO[5].


 

Jeśli potrzebowaliby Państwo pogłębić temat związany z nowym rozporządzeniem wykonawczym dot. list insiderów, zachęcamy  do kontaktu z naszymi Ekspertami i autorami niniejszej publikacji:

Piotr Wojnar

Adwokat / Partner Zarządzający

+48 602 660 610

piotr.wojnar@actlegal-bsww.com

Łukasz Świątek

Adwokat / Starszy prawnik

+48 504 763 762

lukasz.swiatek@actlegal-bsww.com  

Katarzyna Krzykwa

Adwokat / Prawnik

+48 22 420 59 59

katarzyna.krzykwa@actlegal-bsww.com


[1]  Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/1210 z dnia 13 lipca 2022 r. ustanawiające wykonawcze standardy techniczne do celów stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014, w odniesieniu do formatu list osób mających dostęp do informacji poufnych i ich aktualizacji (Dz.Urz.UE.L Nr 187, str. 23, „Rozporządzenie wykonawcze”).
[2]  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (Dz.Urz.UE.L Nr 173, str. 1, „Rozporządzenie MAR”).
[3]  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2115 z dnia 27 listopada 2019 r. zmieniające dyrektywę 2014/65/UE oraz rozporządzenia (UE) nr 596/2014 i (UE) 2017/1129 w odniesieniu do promowania korzystania z rynków rozwoju MŚP (Dz.Urz.UE.L 2019 Nr 320, str. 1, „MAR Light”).
[4] Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/347 z dnia 10 marca 2016 r. ustanawiające wykonawcze standardy techniczne w odniesieniu do określonego formatu list osób mających dostęp do informacji poufnych i ich aktualizacji zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 (Dz.U. L 65 z 11.3.2016, s. 49, „Rozporządzenie 2016/347”).
[5]Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1, „RODO”).

 

Zmiany w przepisach prawa pracy, jeszcze w 2022 roku.

Czego mogą spodziewać się pracodawcy?


Zapowiadany wstrząs dla pracodawców ma szansę wkrótce zakończyć się istotnymi zmianami kodeksu pracy.

Planowana od dawna implementacja dyrektywy 2019/1152 zgodnie z projektem ustawy  z dnia 30 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (UC118), będzie skutkować szeregiem nowych obowiązków i koniecznych do wdrożenia procedur.

Nowe zasady zawierania umów o pracę na okres próbny

Pracownikom łatwiej będzie wchodzić w spory z pracodawcą, co do niesłusznego rozwiązania umowy o pracę na okres próbny. Pracodawcy powinni się przygotować na krótsze okresy próbne, a także odpowiednio dostosować obecnie funkcjonujące wzory umów o pracę na okres próbny.

Jedną z najistotniejszych przewidywanych zmian jest skrócenie okresu, na jaki może być zawarta umowa o pracę na okres próbny do:

  • 1 miesiąca – w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy; oraz
  • 2 miesięcy – w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony wynoszący co najmniej 6 miesięcy i krótszy niż 12 miesięcy.

Możliwe będzie wydłużenie umowy o pracę na okres próbny, jednak nie więcej  niż o 1 miesiąc.

Takie wydłużenie będzie musiało być jednak „uzasadnione rodzajem pracy”, co oznacza, że pracodawca musi uprzednio zbadać, czy dany rodzaj pracy faktycznie wymaga dłuższego okresu na sprawdzenie kwalifikacji pracownika i możliwości jego zatrudnienia.

W przypadku pozostałych umów o pracę, które przewidują zatrudnienie powyżej 12 miesięcy, okresem na jaki może być zawarta umowa o pracę na okres próbny – nadal będą maksymalnie 3 miesiące.

Pozytywnie należy odnieść się do proponowanej zmiany, pozwalającej na uzgodnienie  w umowie o pracę, iż umowa o pracę na okres próbny przedłuża się o czas urlopu, a także o czas innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy.

Aby zastosować to rozwiązanie, stosowna wzmianka w tym zakresie będzie musiała znaleźć się w treści umowy. Choć zmiana tego rodzaju w praktyce nie wydłuży okresu świadczonej pracy w ramach umowy o pracę na okres próbny, to jednak dotychczas nie było to możliwe.

Biorąc pod uwagę cel zawierania umów o pracę na okres próbny w postaci sprawdzenia kwalifikacji pracownika i możliwości jego zatrudnienia w celu wykonywania określonej pracy, zmianę tego rodzaju uznać należy wręcz uznać za konieczną. Stanowi ona również wdrożenie art. 8 ust. 3 dyrektywy 2019/1152.

Zgodnie z obecnie obowiązującym stanem prawnym, dopuszczalne jest jednokrotne ponowne zawarcie umowy na okres próbny po upływie co najmniej 3 lat od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy o pracę, nawet jeżeli pracownik ma być zatrudniony  w celu wykonywania tego samego rodzaju pracy.

Po zmianie, ponowne zawarcie umowy o pracę na okres próbny z tym samym pracownikiem, będzie możliwe tylko jeżeli pracownik miałby być zatrudniony w celu wykonywania innego rodzaju pracy. Istotne będzie więc wyraźne określenie w umowie o pracę na okres próbny, że pracownik zatrudniony będzie na stanowisku związanym   z wykonywaniem pracy innego rodzaju.

Poszerzenie obowiązków informacyjnych pracodawcy

Zmiany dotyczące umów o pracę na okres próbny nie są jedynymi, które będą powodowały dodatkowe obowiązki po stronie pracodawców. Ustawodawca zamierza wprowadzić szerszy katalog informacji, które pracodawca musi przekazać pracownikowi w związku z rozpoczęciem pracy.

Nowością będzie obowiązek przekazania pracownikowi m.in. informacji dotyczących przysługujących pracownikowi przerw w pracy, dobowego i tygodniowego odpoczynku, zasad dotyczących pracy w godzinach nadliczbowych i rekompensaty  za nią, prawa pracownika do szkoleń, a także informacji o nazwie instytucji zabezpieczenia społecznego, do której wpływają składki na ubezpieczenia społeczne związane ze stosunkiem pracy oraz na temat ochrony związanej z zabezpieczeniem społecznym, zapewnianej przez pracodawcę.

Pracodawcy powinni zatem zadbać także o zaktualizowanie informacji o warunkach zatrudnienia przekazywanych pracownikom przy okazji zawarcia umów o pracę.

Wypowiadanie umów zawartych na czas określony

Zgodnie z projektem zmian do kodeksu pracy, trudniejsze będzie wypowiadanie umów o pracę zawartych na czas określony. Oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu takiej umowy będzie musiało zawierać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie, co do tej pory było wymagane tylko w przypadku wypowiedzenia umów o pracę na czas nieokreślony.

Pracodawca zamierzający wypowiedzieć umowę o pracę zawartą na czas określony (podobnie jak w przypadku umowy na czas nieokreślony) będzie musiał zawiadomić reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową.

W razie niezasadnego wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony, pracownik będzie mógł domagać się przywrócenia do pracy (dotychczas nie miał takiej możliwości).

Projektowane zmiany wyraźnie zmierzają w kierunku zrównania praw pracowników zatrudnionych na podstawie umów na czas określony z pracownikami zatrudnionymi na czas nieokreślony, co wynika z konieczności dostosowania polskich przepisów do regulacji unijnych.

Na ten moment trwają prace legislacyjne, po wejściu w życie planowanych zmian, konieczne będzie m.in. uzupełnienie zawieranych umów o pracę na okres próbny o nowe elementy, w tym dokładne określenie rodzaju pracy. Ponadto, ze względu na  nowe obowiązki informacyjne pracodawców, konieczne będzie także odpowiednie dostosowanie dokumentacji pracowniczej, dlatego pracodawcy powinni już teraz zacząć przygotowania do nadchodzących zmian.

 

W razie pytań lub wątpliwości, autorzy niniejszego Alertu prawnego, pozostają do Państwa dyspozycji:

Piotr Wojnar

Adwokat / Partner Zarządzający

+48 602 660 610

piotr.wojnar@actlegal-bsww.com

Marta Podskarbi
Adwokat / Starszy prawnik

+48 604 506 607
marta.podskarbi@actlegal-bsww.com

Marlena Witkowska
Adwokat / Starszy prawnik

+48 601 933 889
marlena.witkowska@actlegal-bsww.com

Zespoł nieruchomości act BSWW legal & tax z nominacją do nagrody na Eurobuild Awards 2022

Z przyjemnością informujemy, że  zespół nieruchomości, kierowany przez Michała Wielhorskiego oraz Marka Wojnara, otrzymał nominację do nagrody Law Firm of the Year w konkursie Eurobuild Awards 2022.

Wyniki konkursu zostana ogłoszone już 27 września podczas Gali w hotelu Double Tree by Hilton w Warszawie.

Więcej informacji na temat gali i nominowanych dostępnych jest po linkiem

Ustawa crowdfundingowa wchodzi w życie 29.07.2022 r.

Czego mogą spodziewać się inwestorzy oraz dostawcy usług finansowania społecznościowego?


 

W dniu 14 lipca 2022 r. Prezydent podpisał ustawę z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom, dalej „Ustawa”.

Wprowadza ona przepisy implementujące Rozporządzenie (UE) 2020/1503 Parlamentu Europejskiego i Rady UE w sprawie finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2017/1129 I dyrektywę (UE) 2019/1937 (Tekst mający znaczenie dla EOG), (dalej „Rozporządzenie ECSP”), które nakłada na państwa członkowskie UE obowiązek wprowadzenia w prawie krajowym rozwiązań zapewniających stosowanie przepisów tego rozporządzenia. Ustawa wchodzi w życie 29 lipca 2022 r.

Tajemnica zawodowa

Ustawa wprowadza obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej co do informacji dotyczących interesów podmiotów, na rzecz których świadczone są usługi finansowania społecznościowego.

Do zachowania tajemnicy, zobowiązane są osoby wchodzące w skład organów statutowych dostawcy usług finansowania społecznościowego oraz osoby wchodzące w skład organów firm zewnętrznych, współpracujących z dostawcą usług finansowania społecznościowego.

Zachowanie tajemnicy obowiązuje również osoby pozostające w stosunku pracy, zlecenia czy innym podobnym charakterze, bezpośrednio z dostawcą usług finansowania społecznościowego lub podmiotami świadczącymi usługi na rzecz dostawcy.

🔔Co ważne, obowiązek zachowania tajemnicy nie wygasa mimo ustania stosunku łączącego strony. Ustawa określa zobowiązanie dostawcy usług finansowania społecznościowego do wdrożenia regulaminu ochrony przepływu informacji stanowiących tajemnicę zawodową, w szczególności regulujących zapobieganie dostępowi do niniejszych informacji nieupoważnionym jak i bezpośredni przepływ informacji objętych ochroną między dostawcą usług finansowania społecznościowego, a innymi podmiotami oraz wewnętrzny obieg dokumentów.

Pomimo ścisłej regulacji dotyczącej tajemnicy zawodowej, ustawodawca daje możliwość przekazywania informacji o wierzytelnościach między dostawcami usług finansowania społecznościowego w celu identyfikacji i ochrony przed nierzetelnymi klientami. Ustawa określa również katalog podmiotów posiadających uprawnienie do żądania ujawnienia tajemnicy zawodowej.

Przechowywanie dokumentacji

Dostawca usług finansowania społecznościowego, który zaprzestał prowadzenia działalności, zobowiązany jest archiwizować i przechowywać na trwałym nośniku dokumentację związaną z prowadzeniem tej działalności przez okres 5 lat.

Powyższy obowiązek może być świadczony również przez osobę trzecią świadczącą usługi w zakresie przechowywania dokumentów. Wymogi te mają kluczowe znaczenie dla ochrony inwestorów, ponieważ zbywalne papiery wartościowe lub instrumenty dopuszczone na potrzeby finansowania społecznościowego, które to mogą zostać zapisane na rachunku instrumentów finansowych, powinny być przechowywane przez kwalifikowanego depozytariusza.

Udostępnianie arkusza kluczowych informacji

Arkusz kluczowych informacji powinien zostać przekazany potencjalnym inwestorom co do każdej oferty znajdującej się na platformie, w celu umożliwienia podjęcia przez nich świadomej decyzji o inwestycji.

🔔Co ciekawe, właściciel projektu realizujący finansowanie związane z udzielaniem pożyczek, może opublikować na swojej stronie internetowej takowy arkusz dopiero po udostępnieniu tego arkusza do publicznej wiadomości przez dostawcę usług finansowania społecznościowego. Dodatkowo wymagane jest zawarcie przez właściciela projektu informacji, że udział w ofercie możliwy jest tylko za pośrednictwem wskazanego dostawcy usług finansowania społecznościowego.

Dostawca usług finansowania społecznościowego zobowiązany jest przekazać Komisji informacje dotyczące prowadzonej działalności, sytuacji finansowej czy zdarzenia, które mogą mieć wpływ na świadczenie przez niego usług. Informacje te przekazywane są w formie raportów bieżących oraz okresowych.

Natomiast dostawca usług finansowania społecznościowego, który zamierza dodatkowo świadczyć usługę indywidualnego zarządzania portfelem pożyczek, zobowiązany jest zgłosić to Komisji na 3 miesiące przed dniem rozpoczęcia świadczenia usługi oraz dołączyć dodatkowe informacje, np. takie jak wzór pełnomocnictw świadczenia usług od inwestora, opis procesów i metod czy opis modelu biznesowego planowanej działalności. Sam arkusz kluczowych informacji dotyczący usługi ułatwiania udzielania pożyczek udostępnia Komisji co najmniej 7 dni przed przekazaniem tego arkusza potencjalnym inwestorom.

Odpowiedzialnym za zgodność informacji zawartych w arkuszu kluczowych informacji ze stanem faktycznym jest właściciel projektu oraz podmiot sporządzający informacje lub biorący udział w jej sporządzeniu. Natomiast za zgodność informacji zawartych w arkuszu kluczowych informacji na poziomie platformy odpowiedzialny jest dostawca usług finansowania społecznościowego wraz z podmiotem sporządzającym informacje lub biorącym udział w jej sporządzeniu.

Powyższa odpowiedzialność jest solidarna i nie można jej ograniczyć ani wyłączyć.

Nadzór Komisji Nadzoru Finansowego oraz szerokie jej uprawnienia

Na żądanie Komisji, osoby reprezentujące lub wchodzące w skład statutowych organów dostawcy usług finansowania społecznościowego, jego jednostek zależnych lub dominujących, niezwłocznie sporządzają i przekazują kopie dokumentacji związanej z działalnością oraz udzielają pisemnych lub ustnych wyjaśnień.

Komisja posiada ponadto kompetencje do zlecenia firmie audytorskiej kontroli sprawozdań finansowych lub prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych, a jeżeli kontrola wykaże nieprawidłowości, dostawca usług finansowania społecznościowego zostanie obciążony kosztami jej przeprowadzenia.

Komisja uprawniona jest również, w przypadkach określonych w Ustawie, do nakazania dostawcy usług finansowania społecznościowego wstrzymania rozpoczęcia oferty finansowania, przerwania jej biegu lub zakazania rozpoczęcia tej oferty, a nawet zakazania świadczenia usług na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.

Opłaty dostawców usług finansowania społecznościowego

Koszty wydania zezwolenia na prowadzenie platformy crowdfundingowej, jak i ewentualne rozszerzenie zakresu tego zezwolenia, podlega opłacie w wysokości nie większej niż 4500 euro.

Ustawa jednocześnie określa roczną opłatę ustalaną na podstawie średniej wartości przychodów w okresie ostatnich trzech lat obrotowych, poprzedzających rok, za który opłata jest należna, w wysokości nie większej niż 0,5% tej średniej, jednocześnie ustalając minimalną wysokość tej opłaty w wysokości 750 euro. Opłata ma na celu pokrycie kosztów funkcjonowania Komisji Nadzoru Finansowego.

Sankcje administracyjne i środki naprawcze

W przypadku niewykonania przez dostawcę usług finansowania społecznościowego obowiązków wymienionych w Ustawie lub wykonania ich nienależycie, jak i brak zastosowania się do nakazów jakie może stosować wobec niego Komisja Nadzoru Finansowego, Ustawa przewiduje możliwość nałożenia przez Komisję sankcji administracyjnej, wydanej w drodze decyzji.

Komisja może nakazać zaprzestania działań skutkujących powstaniem naruszeń i niepodejmowanie tych działań w przyszłości lub nałożyć karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej 2 250 000 zł albo kwoty stanowiącej równowartość nie większą niż 5% całkowitych rocznych przychodów dostawcy usług finansowania społecznościowego. Komisja posiada możliwość zastosowania obu sankcji łącznie.

Jednakże, w przypadku, gdy możliwe jest ustalenie kwoty korzyści osiągniętej przez dostawcę usług finansowania społecznościowego w wyniku naruszenia obowiązków, zamiast kary pieniężnej opisanej powyżej, Komisja może nałożyć karę pieniężną do wysokości dwukrotnej kwoty osiągniętej korzyści. Ustalenie wysokości sankcji finansowych odbywa się na zasadach ściśle określonych w Rozporządzeniu ECSP.

Sankcje mogą również dotknąć osoby bezpośrednio odpowiedzialne za naruszenie, a nie tylko dostawcę usług finansowania społecznościowego. Komisja w takim przypadku może m.in. nakazać odwołanie członka zarządu dostawcy usług finansowania społecznościowego odpowiedzialnego za naruszenie, nałożyć karę w wysokości do 2 250 000 zł czy nawet zakazać członkowi zarządu lub osobie odpowiedzialnej pełnienia funkcji kierowniczych u dostawcy usług finansowania społecznościowego.

Dodatkowo Komisja może, za podjęciem uchwały, przekazać do publicznej wiadomości informację o rodzaju i charakterze naruszenia, jak i firmie dostawcy usług finansowania społecznościowego (lub imieniu i nazwisku osoby odpowiedzialnej za naruszenie), która jest zawarta w rozstrzygnięciu ostatecznej decyzji. Niniejsze uprawnienie może wpłynąć na znaczne zniechęcenie inwestorów, aby lokować swoje środki poprzez platformę konkretnego dostawcy usług finansowania społecznościowego.

Sankcje karne

Państwa będące stroną Rozporządzenia ECSP mogą ustanawiać kary administracyjne i sankcje karne za te same naruszenia, działając zgodnie z prawem krajowym.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze regulacje karne zawarte w Ustawie:

– prowadzenie działalności w zakresie świadczenia usług finansowania społecznościowego bez wymaganego zezwolenia lub w sposób inny niż jako dostawca usług finansowania społecznościowego podlega grzywnie do 5 000 000 zł;

– za zatajenie prawdziwych lub podanie nieprawdziwych informacji w arkuszu kluczowych informacji inwestycyjnych grozi grzywna do 5 000 000 zł albo kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat, lub obie kary łącznie;

– dokonanie oferty finansowania publicznego związanej z udzielaniem pożyczek, bez udostępnienia do publicznej wiadomości arkusza kluczowych informacji inwestycyjnych podlega grzywnie do 10 000 000 zł albo karze pozbawienia wolności do lat 2, lub obu karom łącznie;

– natomiast niedotrzymanie tajemnicy zawodowej podlega grzywnie do 1 000 000 zł albo karze pozbawienia wolności do lat 3.

Zmiany w przepisach już obowiązujących

Ustawa wprowadza również zmiany w obowiązujących już przepisach.

Poniżej przedstawiamy najistotniejsze z nich:

  • Zmiana w art. 64 w ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości rozszerza katalog o jednostki działające na podstawie przepisów o świadczeniu usług finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych, nakładając w ten sposób obowiązek badania przez biegłego rewidenta sprawozdania finansowego dostawców usług finansowania społecznego.

  • Do kodeksu spółek handlowych wprowadza się zakaz składania oferty nabycia lub objęcia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nieoznaczonemu adresatowi. W praktyce oznacza to, iż spółki te nie mogą pozyskiwać nowych udziałowców przez platformy crowdfundingowe, a więc w obrębie tej spółki pozostało im jedynie finansowanie oparte o emisję obligacji lub pożyczki. Zabronione zostało również promowanie przez kierowanie reklamy lub innej formy promocji do nieoznaczonego klienta.

  • Ustawa wprowadza tymczasowy limit finansowania społecznościowego za pośrednictwem platformy na kwotę do 2 500 000 euro, w okresie poprzednich 12 miesięcy. Ograniczenie trwa do 9 listopada 2023r., wtedy limit wpływów z oferty zostanie zwiększony do 5 000 000 euro, a bezpośrednie zastosowanie będzie miało Rozporządzenie ECSP.

W związku z powyższym, ustawa o ofercie publicznej, w zakresie przepisów dotyczących prospektu, powiększa limit z 2 500 000 euro do 5 000 000 euro, który to zwalnia z obowiązku udostępnienia do publicznej wiadomości prospektu emisyjnego.


 

Jeśli potrzebowaliby Państwo pogłębić temat związany z crowdfundingiem,  zapraszamy  do kontaktu  z naszymi Ekspertami i autorami niniejszej publikacji:

Piotr Wojnar

Adwokat / Partner Zarządzający

+48 602 660 610

piotr.wojnar@actlegal-bsww.com

Łukasz Świątek

Adwokat / Starszy prawnik

+48 504 763 762

lukasz.swiatek@actlegal-bsww.com

Katarzyna Krzykwa

Aplikant adwokacki / Prawnik

+48 22 420 59 59

katarzyna.krzykwa@actlegal-bsww.com

Oraz

Mateusz Leleno

Młodszy Prawnik


 📰 Kapitalny Komentarz – przeczytaj poprzednie wydania newslettera:

Waloryzacja wynagrodzenia a roboty budowlane

Branża inwestycyjna i budowalna, zwłaszcza wykonawcy robót, na skutek galopującej inflacji, pandemii SARS-CoV-2, a także trwającej na Ukrainie wojny, od początku 2022 roku działają w niestabilnym otoczeniu gospodarczym.

Eksperci przestrzegają przed wzrostem cen surowców i materiałów budowlanych, a w rezultacie wzrostem cen samych inwestycji. Ostrzeżenia te są zasadne – wedle najnowszych danych wzrost cen materiałów budowlanych w maju 2022 r. w porównaniu z majem roku 2021 r. wyniósł średnio 30 – 34%[1]. Kryzys kosztowy w sektorze budowlanym w skutek rosnących cen materiałów w latach 2005-2007, 2010-2012, 2017-2018, pokazał, że znaczna część sporów pomiędzy inwestorem a wykonawcą toczyła się właśnie o podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego. Mimo, że wokandy są pełne spraw tego typu, stronom procesu wciąż zdarza się błędnie oceniać sytuację prawną w jakiej się znalazły.

Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie tematyki związanej z żądaniem podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego i instrumentów prawnych umożliwiających zmianę istniejącego stosunku prawnego przedsiębiorcy, zmagającego się ze skutkami zmiany okoliczności, w jakich przyszło mu realizować inwestycję.

Ryczałt

Zasadą jest, że ustalenie wynagrodzenia pozostawione jest swobodnej decyzji stron, które mogą je określić jako kosztowe lub ryczałtowe. Wynagrodzenie ryczałtowe charakteryzuje się tym, że przyjmujący zamówienie – wykonawca – nie może żądać jego podwyższenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Innymi słowy wynagrodzenie ryczałtowe cechuje się niezmiennym charakterem.

Wynagrodzenie ryczałtowe obarczone jest dozą ryzyka obu stron – w przypadku wykonawcy ryzyko przejawia się w poniesieniu wyższych kosztów niż pierwotnie przewidywane, a w przypadku inwestora jest to ryzyko zapłaty wyższego wynagrodzenia niż finalny koszt wykonanych przez przyjmującego zamówienie prac. Ustawodawca wychodząc naprzeciw potrzebom wykonawców zapewnił im możliwość skorzystania z instrumentu prawnego jakim jest wystąpienie z powództwem o podwyższenie ryczałtu. Zgodnie z art. 632 § 2 KC Sąd może podwyższyć ryczałt jeżeli przyjmującemu zamówienie wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby rażącą stratą.

Istotnym jest, że powyższa regulacja zapewnia tylko jednostronną ochronę – wyłącznie wykonawca może żądać podwyższenia ryczałtu.

Przesłankami żądania podwyższenia ryczałtu są:

  • zmiana stosunków, której nie można było przewidzieć;
  • wykonanie dzieła grozi wykonawcy rażącą stratą;
  • związek między zmianą stosunków a zagrożeniem rażącą stratą.

Przyjmuje się, że zmiana stosunków powinna być istotna, a ponadto dotyczyć zdarzenia zewnętrznego, nieprzewidywalnego i niezależnego od stron [2]. Innymi słowy zmiana stosunków musi odznaczać się powszechnym charakterem, być nie do przewidzenia w trakcie zawierania umowy. Pozytywna wiadomość jest taka, że zmiana może polegać między innymi na wzroście cen materiałów budowlanych. Istotny jest jednak kontekst, w którym zawiera się umowę, na co zwraca uwagę orzecznictwo: Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 stycznia 2020 roku, sygn. akt: VII AGa 462/19 stwierdził, że po latach stabilizacji cen materiałów, dopiero nagły wzrost cen powyżej 10% należy uznać za wykraczający poza ryzyko kontraktowe i taki, który ciężko przewidzieć.

W odniesieniu do przesłanki rażącej straty przyjmuje się, że powinna ona być na tyle istotna, że niweczy przeprowadzoną przez wykonawcę kalkulację z uwzględnieniem ryzyka kontraktowego [3]. Za rażącą stratę nie można uznać „utraty planowanego zysku”, czy „utraty dochodu”. Istotne jest, że strata musi mieć charakter transakcyjny, musi być poniesiona w związku z konkretną transakcją [4], przy czym analiza ryzyka kontraktowego powinna być przeprowadzona w oparciu o zobiektywizowane kryteria, gdzie ogólny stan prowadzonego przez wykonawcę przedsiębiorstwa powinien mieć pośredni wpływ na dokonaną ocenę.

W uproszczeniu: wykonawca na skutek straty nie musi być zagrożony niewypłacalnością, aby skorzystać z komentowanej regulacji, wystarczające jest zbadanie konkretnego kontraktu. Ogólny stan przedsiębiorstwa i charakter zawieranych kontraktów również może mieć korzystny wpływ na ocenę tego, czy strata jest znacząca – ta sama kwota dla jednego przedsiębiorcy może nie być stratą, natomiast w przypadku innego może mieć charakter „rażącej”.

Ostatnią z przesłanek jest wykazanie związku między zmianą stosunków a zagrożeniem rażącą stratą. Możliwość podwyższenia wynagrodzenia w oparciu o komentowany przepis nie może dotyczyć wynagrodzenia za roboty dodatkowe. Dochodzenie zapłaty za dodatkowe prace wykonane na rzecz zamawiającego, które nie były poprzedzone zmianą umowy, możliwe jest w oparciu o inne instrumenty prawa cywilnego, takie jak np. bezpodstawne wzbogacenie. Podwyższenie przez Sąd ryczałtu powinno obejmować tylko tę część straty, która wykracza poza zwykłe ryzyko kontraktowe. Zatem chodzi o takie podwyższenie, że strata nie będzie rażąca, a nie o podwyższenie, które zrekompensuje całość grożącej lub już poniesionej straty.

Modyfikacja kontraktu

Inną formą ochrony interesów przedsiębiorcy jest powództwo o ukształtowanie przez Sąd sposobu wykonania kontraktu na podstawie art. 357(1) KC.

Możliwość stosowania art. 357(1) KC zależy od spełnienia następujących przesłanek:

  • nadzwyczajna zmiana stosunków, której skutków nie dało się przewidzieć w chwili zawierania umowy;
  • nadmierna trudność albo groźba rażącej straty dla jednej ze stron przy realizacji umowy, będąca konsekwencją nadzwyczajnej zmiany stosunków.

Zmiana musi dotyczyć stosunków społecznych, w szczególności gospodarczych, o charakterze powszechnym, które zaistniały w czasie między powstaniem a wykonaniem zobowiązania.

Zmiana ta musi charakteryzować się „nadzwyczajnością”, którą Sądy tłumaczą jako stan rzeczy, który zdarza się rzadko, a jednocześnie jest niezwykły, niebywały, wyjątkowy, normalnie niespotykany [5]. Nadzwyczajną zmianę stosunków mogą tworzyć nie tylko zdarzenia jednorazowe, dramatyczne, spektakularne ale może to być ciąg zdarzeń w postaci przemian społecznych, gospodarczych i politycznych, które przez swoje oddziaływanie na treść łączącego strony stosunku prawnego, zniweczyły pierwotne oczekiwania stron [6].

Nadzwyczajną zmianę należy następnie odnieść do skutków, które wywołuje – te, powinny być nieprzewidywalne [7]. W przypadku przedsiębiorców warunkiem skorzystania z art. 357(1) KC jest również zachowanie przez nich szczególnej staranności przy ocenie ryzyka kontraktowego[8]. Innymi słowy, pozostając w tematyce robót budowlanych, przedsiębiorca powinien przewidywać, że może dojść do podwyżki cen materiałów budowlanych. Wszak, kto jak nie profesjonalny wykonawca robót będzie wiedział, jak mogą kształtować się trendy rynkowe. Zbyt daleko posuniętym wymaganiem może być jednak oczekiwanie od przedsiębiorcy, aby ten przewidział, że dojdzie do nagłego zerwania łańcuchów dostaw na skutek wojny, skutkującego nagłym i drastycznym podwyższeniem cen materiałów budowlanych, pozyskiwanych z innych kierunków dostaw.

Ostatnią z przesłanek, warunkujących zastosowanie art. 357 (1) KC jest wystąpienie groźby rażącej straty lub nadmiernej trudność w spełnieniu obowiązków wynikających z umowy. Przesłanka „rażącej straty” jest rozumiana w sposób tożsamy do tego jak przy możliwości stosowania art. 632 § 2 KC. W odniesieniu do przesłanki nadmiernej trudności przyjmuje się, że chodzi tu o taki stan, który w istotny sposób utrudnia spełnienie świadczenia zgodnie z treścią umowy, a nawet przesądza o jego faktycznej lub ekonomicznej nieracjonalności. Nadmierna trudność w spełnieniu świadczenia może powstać z przyczyn technicznych lub gospodarczych i może mieć ona charakter osobisty lub majątkowy. Za nadzwyczajną zmianę stosunków Sądy uznawały m.in.: (i) wysoką inflację; (ii) wzrost cen, w szczególności cen oleju i materiałów budowlanych; (iii) wzrost kursu walut; (iv) zmiany legislacyjne i przemiany gospodarcze związane z przystąpieniem Polski do UE; (v) zmiany stawki VAT.

Co wybrać?

Oba przepisy regulują kwestie rozkładu ryzyka stron umowy, podobny jest ich cel – uregulowanie stosunków, wskutek zmiany okoliczności i przywrócenie równowagi kontraktowej. Mimo tego przesłanki z art. 632 § 2 KC i art. 357(1) KC nie są tożsame. Norma art. 357 (1) KC stanowi instrument łagodzący dla obu stron stosunku prawnego – zarówno przyjmujący zamówienie, jak i zamawiający może wystąpić z powództwem o ukształtowanie stosunku prawnego.

Możliwe jest zarówno żądanie obniżenia i podwyższenia wynagrodzenia, przy czym może to być wynagrodzenie ryczałtowe, kosztorysowe i mieszane. Jednakże skuteczne skorzystanie z tego środka prawnego możliwe jest tylko w sytuacji nadzwyczajnej zmiany stosunków. Natomiast art. 632 § 2 KC znajduje zastosowanie wyłącznie wobec wykonawców w zakresie żądania podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego. Przesłanki choć podobne do tych z art. 357(1) KC obejmują każdą zmianę stosunków, której nie można było przewidzieć, a nie tylko tę nadzwyczajną.

Żaden z komentowanych instrumentów prawnych nie określa terminu w jakim można wystąpić z powództwem o uregulowanie przez Sąd stosunków stron w ramach umowy. W kwestii terminu na wystąpienie z powództwem o podwyższenie ryczałtu w orzecznictwie wskazano, że z żądaniem można wystąpić również po wykonaniu robót budowlanych [9]. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia m.in. fakt, że dopiero z momentem wykonania prac powstaje możliwość dokładnego określenia poniesionych kosztów oraz ewentualnych strat. Natomiast w przypadku wystąpienia z powództwem na podstawie art. 357(1) KC możliwe jest to tak długo, jak długo istnieje możliwość dochodzenia roszczenia o spełnienie świadczenia w naturze. Innymi słowy – prawo do skorzystania z ochrony przewidzianej tym przepisem przysługuje tak długo, jak istnieje konkretne zobowiązanie [10].

Każdy przypadek należy oczywiście rozpatrywać indywidualnie. Praktycznym ułatwieniem dla przedsiębiorców może być wprowadzenie stosownych klauzul waloryzacyjnych już na poziomie umów. Zagadnienie to dostrzegł polski ustawodawca wprowadzając odpowiednie rozwiązania na poziomie ustawowym w przypadku zamówień publicznych. Więcej na ten temat już w kolejnym artykule.

Masz pytania? Skontaktuj się z naszym zespołem.

Marek Miszkiel
Radca prawny / Partner / Head of Litigation & Arbitration Practice
+48 603 553 566
marek.miszkiel@actlegal-bsww.com

Piotr Giżyński
Adwokat / Starszy prawnik
+48 665 667 455
piotr.gizynski@actlegal-bsww.com

Mariusz Grochowski
Adwokat/ Starszy prawnik
+48 605 861 025
mariusz.grochowski@actlegal-bsww.com

Justyna Kochanowska
Aplikant adwokacki / Prawnik
justyna.kochanowska@actlegal-bsww.com

Pobierz artykuł 


Bibliografia
[1] Raport Grupy PSB Handel S.A. z dnia 13 czerwca 2022 r.
[2] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2013 roku, sygn. akt: IV CSK 354/12.
[3] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08 marca 2018 roku, sygn. akt: II CSK 325/17.
[4] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2020 roku, sygn. akt: VII AGa 462/19.
[5] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 07 grudnia 2018 roku, sygn. akt: I ACa 644/18.
[6] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2016 roku, sygn. akt: I ACa 779/16.
[7] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2017 roku, sygn. akt: I ACa 633/16.
[8] Wyrok Sądy Najwyższego z dnia 09 grudnia 2015 roku, sygn. akt: III CK 305/05.
[9] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2017 roku, sygn. akt: IV CSK 109/16.
[10] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19 listopada 2015 roku, sygn. akt: I ACa 614/15.

 

 

Zmiany w uprawnieniach rad nadzorczych

07.07.2022 r.

W dniu 4 kwietnia 2022 r. Prezydent podpisał ustawę z dnia 9 lutego 2022 r. o zmianie ustawy – kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, dalej „Ustawa Nowelizująca”. Wprowadza ona duże zmiany w kodeksie spółek handlowych, w szczególności w zakresie rozszerzenia kompetencji rad nadzorczych oraz uregulowania funkcjonowania grup spółek, tj. holdingów umownych. Jest to największa modyfikacja kodeksu spółek handlowych od czasów jego powstania.

Nowelizacja wchodzi w życie 13 października 2022 r. W niniejszym artykule przyjrzymy się najważniejszym zmianom, które w głównej mierze dotyczą rad nadzorczych.

Obowiązek informowania rady nadzorczej o aktualnej sytuacji spółki

W ramach nowego art. 380[1] k.s.h. wprowadzone  zostaną przepisy kształtujące obowiązek zarządu do regularnego lub niezwłocznego przekazywania radzie nadzorczej wiadomości odnoszących się do głównych obszarów działalności spółki, tj. o uchwałach zarządu, sytuacji spółki w zakresie majątku jak i zakresu prowadzenia jej spraw, postępie w realizacjach kierunków działalności oraz zdarzeniach istotnie wpływających na sytuację spółki. Realizacja powyższych obowiązków obejmuje również posiadane przez zarząd informacje dotyczące spółek zależnych oraz spółek powiązanych. Przytoczone informacje powinny być przekazywane przez zarząd na każdym posiedzeniu rady nadzorczej, jednakże w sprawach istotnych transakcji lub zdarzeń, zarząd przekazuje je niezwłocznie po ich wystąpieniu, nie czekając na termin posiedzenia. Informacje co do zasady powinny być przedstawione na piśmie, wyjątkiem natomiast są sytuacje wymagające natychmiastowego przekazania informacji radzie nadzorczej. Warto zwrócić uwagę, że powyższy obowiązek udzielania przez zarząd, bez dodatkowego wezwania, informacji radzie nadzorczej, może być wyłączony w statucie spółki.

Możliwość badania oraz żądania przedstawienia wszystkich dokumentów spółki

W myśl nowych przepisów, rozszerzony zostanie zakres żądania przez radę nadzorczą sporządzenia lub przekazania wszelkich informacji, dokumentów, sprawozdań lub wyjaśnień dotyczących spółki (jak również spółek zależnych i powiązanych), a w szczególności jej działalności lub majątku. Przytoczone informacje należy przekazać niezwłocznie, w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie. Przepisy w nowym brzmieniu nie ograniczają się już tylko i wyłącznie do uzyskania powyższych informacji od zarządu i pracowników. Krąg ten został podmiotowo poszerzony o prokurentów, osoby wykonujące na rzecz spółki czynności na podstawie umowy o dzieło, zlecenia lub innej umowy o podobnym charakterze, jak również o wszelkie podmioty gospodarcze współpracujące ze spółką. Bez zmian pozostała możliwość badania wszystkich dokumentów spółki oraz dokonywania rewizji stanu jej majątku. Naruszenie niniejszych obowiązków w terminie czy przekazanie informacji niezgodnych ze stanem faktycznym jest sankcjonowane grzywną do 50 000 złotych lub nawet karą ograniczenia wolności.

Powstanie nowych instytucji – komitety oraz doradca rady nadzorczej

Ustawa Nowelizująca przewiduje możliwość ustanawiania doraźnych lub stałych komitetów rady nadzorczej oraz uprawnienie do delegowania członków rady nadzorczej do samodzielnego pełnienia określonych czynności nadzorczych. Delegowany członek oraz komitet rady nadzorczej ma prawo podejmować czynności nadzorcze w zakresie pozyskiwania informacji czy badania dokumentów spółki określonych w akapicie powyżej. Korzystanie z powyższych uprawnień nie zwalnia z odpowiedzialności rady nadzorczej za sprawowanie nadzoru w spółce.

Instytucja doradcy rady nadzorczej służy badaniu, na koszt spółki, określonych spraw dotyczących działalności lub majątku spółki, jak również przygotowaniu określonych analiz oraz opinii. Rada nadzorcza ma kompetencję do samodzielnego wyboru doradcy, co więcej, posiada wyłączną możliwość zawarcia z nim umowy. Warto zauważyć, iż rada nadzorcza może wybrać na doradcę zewnętrzny, profesjonalny podmiot. Co ważne, jedyne limity działalności rady nadzorczej w tym zakresie mogą zostać ustanowione w statucie, przejawiając się np. określeniem maksymalnego łącznego kosztu wynagrodzenia dla wszystkich doradców w trakcie roku obrotowego. Brak zapewnienia skutecznego dostępu doradcy do dokumentów, zatajenie informacji lub podanie ich niezgodnie ze stanem faktycznym, zostało zagrożone taką samą sankcją jak w przypadku tego naruszenia dotykającego radę nadzorczą, tj. grzywną do 50 000 zł lub karą ograniczenia wolności.

Zgoda rady nadzorczej na zawarcie umowy

Na gruncie regulacji spółki akcyjnej Ustawa Nowelizująca wprowadza obowiązek uzyskania zgody rady nadzorczej na zawarcie przez spółkę ze spółką dominującą, spółką zależną lub spółką z nią powiązaną transakcji, której wartość zsumowana z wartością transakcji zawartych z tą samą spółką w okresie roku obrotowego przekracza 10% sumy aktywów spółki, ustalonych na podstawie ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego spółki. Również i w tym przypadku istnieje możliwość statutowego ograniczenia tego obowiązku, dlatego też spółki powiązane stale zawierające transakcje wewnętrzne, powinny mocno rozważyć zawarcie takiego postanowienia w statucie, ułatwiając tym samym dokonywanie transakcji. Brak uzyskania odpowiedniej zgody powodować będzie nieważność danej czynności. Co ważne, powyższe nie znajdzie zastosowania do spółek, których co najmniej jedna akcja dopuszczona jest do obrotu na rynku regulowanym, jak i spółek należących do grup spółek.

Zasada biznesowego osądu członków rady nadzorczej

Wprowadzona zasada ogranicza odpowiedzialność organu w sytuacji, gdy ten, postępując w sposób lojalny wobec spółki, działa w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego. Uzasadnienie ryzyka powinno opierać się na odpowiednich informacjach, analizach oraz opiniach, uwzględnionych w danych okolicznościach. W praktyce oznacza to, iż członkowie organów wykonując swoje obowiązki rzetelnie i lojalnie, a tym samym podejmując ryzyko w imieniu spółki, zyskają ochronę na wypadek, gdyby w przyszłości okazało się, że decyzja była nietrafna i skutkowała wyrządzeniem spółce szkody. Business judgement rule znajdzie zastosowanie nie tylko do członków rady nadzorczej, ale również członków zarządu i likwidatorów.

Sprawozdania rady nadzorczej

Ustawodawca w zakresie zadań rady nadzorczej, zamieścił dodatkowy obowiązek w postaci składania zgromadzeniu wspólników pisemnego sprawozdania z działalności rady nadzorczej za ubiegły rok obrotowy. W analogiczny sposób funkcjonuje w obrocie regulacja, dotycząca składania takich sprawozdań przez zarząd. W gruncie rzeczy sprawozdanie z działalności rady nadzorczej będzie jedną z podstaw do oceny działalności rady nadzorczej, w tym udzielenia jej absolutorium.

Uczestnictwo biegłego rewidenta w posiedzeniu rady nadzorczej

W przypadku, gdy sprawozdanie finansowe spółki podlega badaniu ustawowemu, rada nadzorcza będzie obowiązana, z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem, zawiadomić kluczowego biegłego rewidenta, który przeprowadzał badanie sprawozdania finansowego spółki o terminie posiedzenia, którego przedmiotem jest ocena sprawozdań w zakresie ich zgodności z księgami, dokumentami i ze stanem faktycznym. Spółka zapewnia uczestnictwo kluczowego biegłego rewidenta lub innego przedstawiciela firmy audytorskiej w posiedzeniu rady nadzorczej. W trakcie posiedzenia kluczowy biegły rewident lub inny przedstawiciel firmy audytorskiej przedstawia radzie nadzorczej sprawozdanie z badania, w tym ocenę podstaw przyjętego oświadczenia odnoszącego się do zdolności spółki do kontynuowania działalności, oraz udziela odpowiedzi na pytania członków rady nadzorczej.

 

Jeśli potrzebowaliby Państwo pogłębić powyższy temat, zapraszamy do kontaktu  z naszymi Ekspertami:

Piotr Wojnar

Adwokat / Partner Zarządzający

+48 602 660 610

piotr.wojnar@actlegal-bsww.com

Łukasz Świątek

Adwokat / Starszy prawnik

+48 504 763 762

lukasz.swiatek@actlegal-bsww.com

Katarzyna Krzykwa

Aplikant adwokacki / Prawnik

+48 22 420 59 59

katarzyna.krzykwa@actlegal-bsww.com

 

Oraz

Mateusz Leleno

Młodszy Prawnik

oRETy! Podatkowa strona nieruchomości | czerwiec 2022

Ministerstwo Finansów proponuje kolejne zmiany w podatkach dochodowych. W ślad za wcześniejszymi zapowiedziami, opublikowano projekt ustawy z dnia 27 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw. Projekt zakłada m.in.:

– Odroczenie (do końca 2022 r.) i wprowadzenie istotnych zmian do regulacji dotyczącej podatku minimalnego, w szczególności zwiększenie wskaźnika rentowności (2%) i zmianę metody jego wyliczania, rozszerzenie katalogu włączeń ze stosowania regulacji (dla małych podatników, spółek komunalnych, podatników w stanie upadłości lub likwidacji, podatników, których rentowność w 1 z 3 ostatnich lat podatkowych była powyżej wskaźnika 2%, a także podatników którzy osiągają większość przychodów w związku ze świadczeniem usług ochrony zdrowia oraz  wprowadzenie alternatywnej metody ustalania podstawy opodatkowania.

– Uchylenie przepisów o „ukrytej dywidendzie”.

– Zmianę przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem od przerzuconych dochodów, obejmującą doprecyzowanie brzemienia przesłanek wskazanych w przepisach oraz wprowadzenie przepisów dotyczących ustalenia podstawy opodatkowania.

– Zmianę przepisów dotyczących podatku u źródła (WHT), tj. wyłączenie stosowania niektórych obowiązków w zakresie wypłat dotyczących skarbowych papierów wartościowych oraz wydłużenie zakresu czasowego oświadczenia płatnika wyłączającego obowiązek stosowania mechanizmu pay and refund (do końca roku podatkowego płatnika).

– Zmiany w rozliczaniu kosztów finansowania dłużnego w kosztach podatkowych, polegająca na doprecyzowaniu, że podatnicy są obowiązani wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów koszty finansowania dłużnego w części, w jakiej nadwyżka kosztów finansowania dłużnego przekracza wyższą z kwot 3 mln zł/ 30% EBITDA, wprowadzenie wyłączeń stosowania regulacji w sytuacjach, kiedy finansującym jest bank lub SKOK mające siedzibę w państwie członkowskim UE lub w państwie EOG oraz w przypadku finansowania dłużnego udzielonego na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) lub ogółu praw i obowiązków w podmiotach niepowiązanych z podatnikiem.

– Zmianę przepisów dotyczących polskiej spółki holdingowej, przewidującą złagodzenie warunków uprawniających do skorzystania ze zwolnienia, m.in. przyznanie prawa do korzystania przez spółkę holdingową ze zwolnienia z CIT dywidend, zwolnienia dla SSE oraz Polskiej Strefy Inwestycji, rezygnację z  warunku zakazującego posiadania więcej niż 5% udziałów (akcji) w kapitale innej spółki oraz posiadania ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną,  rozszerzenie zakresu stosowania regulacji o prostą spółkę akcyjną, wprowadzenie 100% zwolnienia z dywidend (aktualnie 95%) oraz obowiązku stosowania mechanizmu pay and refund przez spółkę zależną, doprecyzowanie treści regulacji (w tym w zakresie przesłanki dotyczącej 1 roku posiadania udziałów spółce zależnej).

– Uproszczenie procedury zwrotu podatku od przychodów z budynków poprzez doprecyzowanie, że nieodliczona kwota podatku od przychodów z budynków podlega zwrotowi na wniosek podatnika bez wydawania decyzji o zwrocie podatku, jeżeli wniosek nie budzi wątpliwości.

– Zmiany w przepisach o zagranicznych jednostkach kontrolowanych (CFC), w zakresie eliminacji podwójnego opodatkowania CFC i wprowadzenia przepisów mających na celu eliminację podwójnego opodatkowania CFC w przypadku kaskadowej wypłaty dywidendy w strukturach holdingowych, doprecyzowanie przesłanki dotyczącej wysokiej rentowności zagranicznej jednostki w stosunku do posiadanych aktywów w związku ze zbyciem aktywów w trakcie roku oraz doprecyzowania definicji jednostki zależnej.

Projekt znajduje się obecnie w fazie konsultacji. Wejście w życie ustawy planowane jest na dzień 1 stycznia 2023 r.

Ministerstwo Finansów opublikowało projekty rozporządzeń dotyczących organów właściwych w sprawie przesyłania informacji dotyczących spółek nieruchomościowych w PIT oraz CIT.

Na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji zostały oblikowane projekty rozporządzań, dotyczące właściwości organów podatkowych w zakresie przyjmowania, obsługi oraz udostępniania innym organom informacji, o których mowa w art. 45 ust. 3f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 27 ust. 1e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, dotyczących spółek nieruchomościowych oraz udziałowców (akcjonariuszy) takich spółek.

Zgodnie z treścią projektowanych rozporządzeń, organem właściwym dla przekazania informacji dotyczącej struktury udziałowej spółek nieruchomościowych na podstawie art. 27 ust. 1e pkt 1 ustawy o CIT/ art. 45 ust. 3f ustawy o PIT, będzie:

– Naczelnik urzędu skarbowego właściwego dla spółki nieruchomościowej (jeśli spółka jest podatnikiem CIT) lub dla adresu siedziby spółki nieruchomościowej (jeżeli spółka nie jest podatnikiem CIT), lub

– Naczelnik Trzeciego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Radomiu, jeżeli spółka nieruchomościowa nie ma ustalonego odpowiednio na ostatni dzień jej roku podatkowego albo roku obrotowego adresu siedziby na terytorium Rzeczypospolitej.

Informacje przekazywane przez wspólników spółek nieruchomościowych na podstawie art. 27 ust. 1e pkt 2 ustawy o CIT/ 45 ust. 3f pkt 2 ustawy o PIT będą natomiast kierowane do:

– Naczelnika urzędu skarbowego właściwego według adresu siedziby/adresu miejsca zamieszkania podatnika będącego wspólnikiem spółki nieruchomościowej (jeżeli podatnik ten ma adres siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), lub

– Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Radomiu – w przypadku wspólników będących osobami prawnymi,  którzy nie mają adresu siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

– Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście – w przypadku wspólników będących osobami fizycznymi, jeżeli podatnik będący wspólnikiem spółki nieruchomościowej nie ma adresu siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Projekty są obecnie na etapie uzgodnień.

Kwota czynszu za wydzierżawienie zakładu będzie stanowić ukryty zysk w rozumieniu art. 28m ust. 3 w zw. z art. 28m ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, a tym samym będzie ona podlegać opodatkowaniu ryczałtem od dochodów Spółki – stwierdził Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 7 czerwca 2022 r. (0111-KDIB1-2.4010.103.2022.4.AK), uznając stanowisko podatnika za nieprawidłowe.

W kolejnej już interpretacji indywidualnej dotyczącej interpretacji przepisów art. 28m ust. 1 pkt 2  ustawy o CIT Dyrektor KIS stwierdził, że czynsz płacony przez Spółkę za wydzierżawienie majątku (zakładu) przez wspólnika będzie stanowił ukryty zysk w rozumieniu art. 28m ust. 3 ustawy o CIT. W ocenie organu podatkowego, ustalenie ceny transakcji (wysokości czynszu) na warunkach rynkowych nie przesądza, że inne przesłanki wskazane w art. 28m ust. 3 ustawy o CIT nie zostały spełnione. Za istotną dla rozstrzygnięcia okoliczność organ uznał fakt, że spółka nie posiada własnego zakładu, który jest niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej i planuje wydzierżawiać zakład od swoich wspólników, co prowadzi do wniosku, że „wspólnicy Spółki nie zadbali o wyposażenie Spółki w aktywa niezbędne dla prowadzonej działalności gospodarczej”.

Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Finansów, z uwagi na liczne wątpliwości interpretacyjne dotyczące stosowania przepisu mają one zostać uchylone.

Brak możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów dokonanych po 31 grudnia 2022 r. odpisów amortyzacyjnych od lokali mieszkalnych nabytych, wynajętych i wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przed 1 stycznia 2022 r. potwierdził Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 6 czerwca 2022 r. (0115-KDIT3.4011.417.2022.2.AD).

Organ podatkowy nie zgodził się z argumentacją podatnika wskazującą, że przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie pozostaje w sprzeczności z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego i art. 2 Konstytucji i uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. Tym samym potwierdził, że po 31 grudnia 2022 r. podatnicy utracą możliwość zaliczania do kosztów uzyskania przychodu odpisów amortyzacyjnych, nawet jeżeli będą one dotyczyć nie w pełni zamortyzowanych lokali mieszkalnych wprowadzonych do ewidencji środków trwałych przed 1 stycznia 2022 r.

Korzystanie ze zwolnienia dywidendowego dla dywidend wypłacanych przed 2022 r. nie przekreśla możliwości skorzystania z preferencji dla spółek holdingowych – potwierdził Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 12 maja 2022 r. (0111-KDIB1-3.4010.162.2022.1.IZ).

Jednym z warunków do skorzystania z preferencyjnego reżimu opodatkowania spółek holdingowych jest (24o ust. 1 w zw. z art. 24m pkt 1) lit. c) ustawy o CIT) jest brak korzystania ze zwolnienia z opodatkowania dywidend, o którym mowa w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. W wydanej przez Dyrektora KIS interpretacji indywidualnej potwierdzono, że korzystanie ze zwolnienia dywidendowego przed 1 stycznia 2022 r., a zatem przed wejściem przepisów dotyczących spółek holdingowych, nie przekreśla możliwości skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania zysków ze sprzedaży udziałów w spółce zależnej. Począwszy od 1 stycznia 2022 r. podatnicy muszą wybrać, czy skorzystają ze zwolnienia z opodatkowania sprzedaży udziałów lub alternatywnie – zwolnienia z opodatkowania dywidend o którym mowa w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT.

W przypadku jeżeli zapowiadane przez MF zmiany wejdą w życie, możliwe, że obie ww. preferencje będą mogły być stosowane jednocześnie.

Potrzebujesz wsparcia? Masz pytania? Zadzwoń lub napisz.

Małgorzata Wąsowska
Doradca podatkowy / Wspólnik / Head of Tax Practice
+48 691 477 047
malgorzata.wasowska@actlegal-bsww.com

Jakub Świetlicki vel Węgorek
Doradca podatkowy / Starszy prawnik
+48 505 703 768
jakub.swietlicki@actlegal-bsww.com

Szymon Kokot
Doradca podatkowy / Aplikant adwokacki / Prawnik
+48 691 557 507
szymon.kokot@actlegal-bsww.com

Katarzyna Adydan
Doradca podatkowy / Starszy prawnik
+48 691 557 507
szymon.kokot@actlegal-bsww.com


Pobierz Newsletter